Handschrift
Latijn

Ms. 183 - Petri Lombardi libri quattuor Sententiarum [titel 18de eeuw]

12de eeuw
12de eeuw (ca. 1176-ca. 1200)
Petrus Lombardus (auteur)

Ms. 183 - Petri Lombardi libri quattuor Sententiarum [titel 18de eeuw]

12de eeuw
12de eeuw (ca. 1176-ca. 1200)
Titel
Ms. 183 - Petri Lombardi libri quattuor Sententiarum [titel 18de eeuw]
Auteur
Petrus Lombardus ca. 1095 - ca. 1160
Uniforme titel
Libri quattuor Sententiarum
Taal
Latijn
Datum
12de eeuw
Datering (handschrift)
12de eeuw (ca. 1176-ca. 1200)
Groepstitel
Bijbelcommentaren
Collatie
Perkament, i + 105 ff. : ill.; 350 x 250 mm
Annotatie inhoud
Inc. prol. (f. 1r): 'Prologus sequentis operis. Cvpientes aliquid de penvria ac tenvitate nostra cum pauperculam'; inc. (f. 2r): 'Ueteris ac nove legis continentiam diligenti indagine'; expl. (f. 104v): 'per media ad pedes usque u[ia] duce peruenit'
Voorste dekblad bevat opsomming sententiën
Recto voorste schutblad bevat citaat over penitentia en confessio toegeschreven aan Augustinus; verso voorste schutblad bevat fragment over affectiones
Overal marginale glossen, vooral het vierde boek is rijkelijk becommentarieerd (cfr. J. de Ghellinck, Rev. d'Hist. Eccl., Leuven, 1913, p. 511 e.v.)
Folio 104v bevat een kopie van drie conciliebesluiten over incest en overspel; inc.: 'In concilio apud Uerneriam. Si quis cum matre et filia fornicatus', expl.: 'coniugium habere permittatur. Illa uero digna uindicta affligatur et in eternum coniugio priuetur' (Cfr. De Poorter 1934, p. 232)
F. 105r-v (oorspronkelijk schutblad) en achterste dekblad bevatten een anonieme lofzang op Lombardus en een korte samenvatting van de Sententiae
Tussen ff. 68-69 ontbreekt een folio; ff. 64-68 zijn zwaar beschadigd met een scherp voorwerp, zonder tekstverlies
De verluchting vertoont Engelse invloeden (zie Busine - Vandamme 2002, p. 71); cf. ook BnF Ms. 14513
Vormelijk aspect
lombarden, gedecoreerde initialen
Band
Postmiddeleeuwse band, perkament; houten platten van vorige binding gerecycleerd; 5 ribben; sporen van klamp op de platten en dek- en schutbladen; sporen van inkepingen voor sluitriemen op de platten
Eigendomsmerk
Cisterciënzerabdij Ten Duinen (S.O.Cist.)
Bibliografie
De Poorter, A., Catalogue des manuscrits de la bibliothèque publique de la ville de Bruges (Catalogue général des manuscrits des bibliothèques de Belgique 2), Gembloux: Duculot, 1934, p. 231-232
Busine, L. - Ludo Vandamme e.a., Besloten wereld, open boeken: Middeleeuwse handschriften in dialoog met actuale kunst, Tielt: Lannoo, 2002, p. 27, 71, 147-N.B. p. 147: lees 'Deus creaturam rationabilem' in plaats van 'dictus catanattum honorabilem'
Isaac, M.T., Les livres manuscrits de l'Abbaye des Dunes d'après le catalogue du XVIIe siècle (Livre - Idées - Société 4), Verviers: Gason, 1984, p. 162-163
Janzen, Jenneka. Written Culture at Ten Duinen. Cistercian Monks and their Books c. 1125-c. 1250. [Onuitgegeven doctoraatsthesis: Universiteit Leiden, 2019]
van Belleghem, Doenja (ed.), De Duinenhandschriften : over de manuscripten van de cisterciënzerabdij Ten Duinen in het Grootseminarie Brugge en de Openbare bibliotheek Brugge, Brugge: Openbare Bibliotheek, 2016
Auteur online catalogusbeschrijving: Evelien Hauwaerts
Tentoonstelling
Besloten wereld, open boeken, Brugge

Over Petrus Lombardus

Petrus Lombardus (bij Novara (Lombardije), circa 1100 - Parijs, 20 juli 1160) was een middeleeuwse theoloog en scholasticus. De naam Lombardus wijst op zijn Longobardische afkomst.

Hij studeerde rechten in Bologna en theologie in Parijs, waar hij vanaf 1140 20 jaar lang doceerde aan de domschool. In 1159 werd hij nog benoemd tot bisschop van Parijs.

Hij schreef veel Bijbelcommentaren die leidden tot zijn belangrijkste werk: de Sententies, een compilatie bestaande uit vier delen, de Libri IV Sententiarum. Mogelijk is hij hier al in 1142 aan begonnen. In 1152 voltooide hij de eerste versie, de definitieve tekst kwam gereed in 1158. Het werd het theologisch handboek bij uitstek van de 13e tot de 16e eeuw. Het werk werd wel betwist en beschuldigd van ketterij, maar nadat Lombardus door het Vierde Lateraans Concilie in 1215 in bescherming was genomen, werd de autoriteit van het werk bekrachtigd. Mede daardoor werd dit boek het hoofdwerk van de middelee…Lees verder op Wikipedia