Handschrift
Latijn

Ms. 474 - Scripta quedam super Tegni Galieni. Johannes de Sancto Amando super regimen acutorum, et Maurus super Joh...

13de - 14de eeuw: ff. 1-59: 13de eeuw; ff. 60-115: 13de eeuw; ff. 116-139: 13de eeuw; ff. 140-155: 14de eeuw
13de - 14de eeuw: ff. 1-59: 13de eeuw; ff. 60-115: 13de eeuw; ff. 116-139: 13de eeuw; ff. 140-155: 14de eeuw (1199)

Ms. 474 - Scripta quedam super Tegni Galieni. Johannes de Sancto Amando super regimen acutorum, et Maurus super Joh...

13de - 14de eeuw: ff. 1-59: 13de eeuw; ff. 60-115: 13de eeuw; ff. 116-139: 13de eeuw; ff. 140-155: 14de eeuw
13de - 14de eeuw: ff. 1-59: 13de eeuw; ff. 60-115: 13de eeuw; ff. 116-139: 13de eeuw; ff. 140-155: 14de eeuw (1199)
Bevat
  • Ms. 474 - ff. 001r-044v - [Commentaar op de Ars parva]
    Collatie
    ff. 001r-044v
    Annotatie inhoud
    Inc. (f. 1r): 'Tres sunt omnes doctrine que ordine habentur in iste libro qui intitulatur tegni G., idest parua ars galieni in quo opera G. ad rememoracionem omnium que predeterminati sunt in quinquaginta quinque uoluminibus ab eodem'; expl. (f. 44v): 'proprio calore capillos potest recordari per app[...] renationem Ipocratis(?)'
  • Ms. 474 - ff. 045r-057v - Scripta super regimen acutorum [15de-eeuwse titel]
    Collatie
    ff. 045r-057v
    Annotatie inhoud
    Inc. (f. 45r): 'Qui de egrotantium accidentibus etc. Iste liber in quo ypocrates determinat de regimine quarundam egritudinum specialem'; expl. (f. 57v): 'et ideo [...] debet adminstrare condiciones postea persamum'
  • Ms. 474 - ff. 058v-059v - [Filosofische aantekeningen]
    Collatie
    ff. 058v-059v
    Annotatie inhoud
    Zes filosofische aantekeningen over kracht, beweging, warmte, kou en de humores, 1. 'Sicut dicit plato in thimeo super pontificem ... videlicet hominem ad futuram et similitudinem suam', 2. 'Quorumque motus vno et equali tempore mensurantur equaliter ... difficilius ammouetur futura uere in fine', 3. 'Item calidum est futuro ... curatur quam frigidum cuius contrarium ponit, amen', 4. 'Item omnis dispositio que difficilius ammouetur et plus ... siccum longius quam humidum desiccandi', 5. 'Qvecumque agunt per naturam similitudinis eiusdem in tota substantia ... ergo ita et in ciriatis', 6. 'Item vnum et idem agens comparatum ad duo ... debet esse futurum et humidum', Op folio 59v volgt een aantekening over het gebruik van water om koorts tegen te gaan: 'De aqua utrum competat in febribus dicendum quod febris autem est ... in finem et genus colericum'
  • Ms. 474 - ff. 060r-115v - Scripta magistri iohannis de sancto amando super regimine acutorum [15de…
    Johannes de Sancto Amando
    Auteur
    Johannes de Sancto Amando
    Onderwerp
    Eten (voedsel)
    Collatie
    ff. 060r-115v
    Annotatie inhoud
    Inc. (f. 60r): 'Vt testatur auerroys elementa sunt propter mixtum, mixtum propter vegetabile, vegetabile propter sensibile, semenibile [sic] propter rationale et ibi est status vnde dicit aristoteles in secundo phisicorum'; expl. mut. (f. 115v): 'Item hic idem vult ysaac dicere quod membra sanguinea nutriuntur ex sanguineo nutrimento', Titel toegevoegd door 15de-eeuwse hand in rode inkt: 'Incipiunt scripta magistri iohannis de sancto amando super regimine acutorum', Het missende deel ontbreekt al minstens vanaf de 15de eeuw, toen de hand die de titel toevoegde op fol. 115v opmerkte 'defectus est hic', Thorndike - Kibre 1963, n. 1624E
    Personen
    Johannes de Sancto Amando (ca. 1262-1312), auteur
  • Ms. 474 - ff. 116r-139v - Glosule magistri mauri super iohannitium [15de-eeuwse titel incipit]
    Maurus Salernitanus
    Auteur
    Maurus Salernitanus
    Collatie
    ff. 116r-139v
    Annotatie inhoud
    Inc. (f. 116r): '[C]vm quelibet doctrina uel sciencia humane utilitati deseruiat intereas tamen huius excellentis scientie'; expl. mut. (f. 139v): 'Causa antecedens est illa que in corpore consurgit et morbum antecedit uero humores et hiis similia', Titel toegevoegd door 15de-eeuwse hand in rode inkt: 'Incipiunt glosule magistri mauri super iohannitium', De tekst is identiek aan en loopt t.e.m. BnF Latin 18499, fol. 45ra, De Isagoge is een introductie op Galenus' Ars Medica door Hunayn ibn Ishaq (in het Latijn bekend als Johannitius)
    Personen
    Maurus Salernitanus (ca. 1130-1214), auteur
  • Ms. 474 - ff. 140r-155v - Scripta super iohannicium [14de-eeuwse titel]
    Johannes Anglicus (John of Gaddesden?)
    Auteur
    Johannes Anglicus (John of Gaddesden?)
    Collatie
    ff. 140r-155v
    Annotatie inhoud
    Inc. mut. (f. 140): 'secundum quod radios recipit uel radios emittit'; expl. (f. 155v): 'quanto magis fetida est tanto peior est. Explicit glosule magistri iohannis anglici. Qui scriptor scribat senper cum domino uiuat', Het missende deel ontbreekt al minstens vanaf de 15de eeuw, toen de hand die de uitgebreide titel toevoegde op fol. 115v opmerkte 'defectus est hic', Titel toegevoegd door 15de-eeuwse hand in rode inkt: 'De visu et aliis sensibus super textum iohannicii, utrum inquam sensibile constat ex visu audit[u], gustu, o[do]ratu, tactu precedentia deficiunt'
    Personen
    Johannes Anglicus (John of Gaddesden?) (14de eeuw), auteur
  • Ms. 474 - ff. 155v - [Aantekening over de behandeling van een syncope]
    Collatie
    ff. 155v
    Annotatie inhoud
    Inc.: 'Si sincopis accidat flebotomato irroretur'; expl. mut.: 'quod dicitur augmenti humoris o[...]'
Titel
Ms. 474 - Scripta quedam super Tegni Galieni. Johannes de Sancto Amando super regimen acutorum, et Maurus super Johannicium [fenestratitel]
Auteur
Galenos ca. 129 - ca. 216 Johannes de Sancto Amando ca. 1262-1312 Maurus Salernitanus ca. 1130-1214 Johannes Anglicus (John of Gaddesden?) 14de eeuw-
Taal
Latijn
Datum
13de - 14de eeuw: ff. 1-59: 13de eeuw; ff. 60-115: 13de eeuw; ff. 116-139: 13de eeuw; ff. 140-155: 14de eeuw
Datering (handschrift)
13de - 14de eeuw: ff. 1-59: 13de eeuw; ff. 60-115: 13de eeuw; ff. 116-139: 13de eeuw; ff. 140-155: 14de eeuw (1199)
Groepstitel
Medische traktaten en handboeken
Collatie
Perkament (Wikidata Q226697), 155 ff. : ill.; 260 x 180 mm
Annotatie inhoud
Aan de binnenzijde van het voorplat zijn inktfragmenten van een tekst doorgedrukt. Vermoedelijk heeft dit op een dekblad gestaan dat sindsdien is verdwenen
Folio 58r is leeg
Vormelijk aspect
gotische cursiva recentior, gotische cursiva antiquior, gotische textualis
Band
Middeleeuwse band, bruin leer over houten platten; rug met 5 ribben; leer op rug vernieuwd; fenestra; resten van klamp
Eigendomsmerk
Cisterciënzerabdij Ter Doest (S.O.Cist.), Cisterciënzerabdij Ten Duinen (S.O.Cist.), Stempel(s) Duinenkruisje
Bibliografie
De Poorter, A., Catalogue des manuscrits de la bibliothèque publique de la ville de Bruges (Catalogue général des manuscrits des bibliothèques de Belgique 2), Gembloux: Duculot, 1934, p. 536-538
Jordan, M. D., 'Medicine as science in the early commentaries on 'Johannitius'', Traditio 43 (1987), pp. 121-145, p. 141
Kibre, P., 'Hippocrates Latinus: Repertorium of Hippocratic writings in the Latin Middle Ages', Traditio 31 (1975), pp. 99-126, p. 121
Morpurgo, P., L'Idea di Natura nell'Italia Normannosveva (Bologna, Clueb, 1993)
Moulinier-Brogi, L., 'La fortune du De Vrinis de Maurus de Salerne et ses volgarizzamenti inédits', Mélanges de l'École française de Rome 122 (2010), pp. 261-278
Online catalogue description by Dr. Mark Vermeer. Online catalogusbeschrijving door Dr. Mark Vermeer.
Tentoonstelling
Mmmonk: Middeleeuwse Monastieke Manuscripten - Open - Netwerk - Kennis, https://mmmonk.be/

Over Galenos

Claudius Galenus (Pergamon, 129 – 199) was een Grieks/Romeinse arts die in de geschiedenis van de westerse geneeskunde een belangrijke plaats inneemt. Zijn geneeskundig systeem heeft de medische wetenschap bijna 1500 jaar lang gedomineerd.

Galenus werd geboren als zoon van een welgestelde architect in Pergamon, waar een bekend Asclepius-heiligdom stond. Deze stad heet tegenwoordig Bergama en ligt in het noordwesten van Turkije (vroeger Klein-Azië).

Op zeventienjarige leeftijd begon hij zijn medische studie in Pergamon. Vier jaar later vertrok hij naar in die tijd belangrijke medische centra als Smyrna, Korinthe en Alexandrië om zijn studie voort te zetten. Na een verblijf van ruim vijf jaar in Alexandrië keerde hij in 160 weer terug naar Pergamon. Daar werd hij aangesteld als arts van de gladiatoren die in het amfitheater van de stad vochten. In 164 vertrok Galenus naar Rome. Daar zou hij uiteindelijk uitgroeien tot een zeer succesvol arts. Zelfs de Romeinse ke…Lees verder op Wikipedia