Handschrift
Latijn

Ms. 222 - Alanus de arte predicandi. Instructiones domini Pictauensis circa diuinum officium, cum quibusdam aliis t...

13de - 14de - 15de eeuw; ff. 1-52, 112-129, 131-132 : 13de eeuw; ff. 53-64, 65-76, 97-111: 14de eeuw; ff. 77-96: 15de eeuw
13de - 14de - 15de eeuw; ff. 1-52, 112-129, 131-132 : 13de eeuw; ff. 53-64, 65-76, 97-111: 14de eeuw; ff. 77-96: 15de eeuw (1199)

Ms. 222 - Alanus de arte predicandi. Instructiones domini Pictauensis circa diuinum officium, cum quibusdam aliis t...

13de - 14de - 15de eeuw; ff. 1-52, 112-129, 131-132 : 13de eeuw; ff. 53-64, 65-76, 97-111: 14de eeuw; ff. 77-96: 15de eeuw
13de - 14de - 15de eeuw; ff. 1-52, 112-129, 131-132 : 13de eeuw; ff. 53-64, 65-76, 97-111: 14de eeuw; ff. 77-96: 15de eeuw (1199)
Bevat
  • Onderdeel Ms. 222 - Summa magistri Alani de arte predicatoria [titel incipit]
    Alanus ab Insulis
    Auteur
    Alanus ab Insulis
    Collatie
    ff. 1r-52r
    Annotatie inhoud
    Inc. (f. 1r): '[Vi]dit scalam Iacob... Scala ista est profectus uiri catholici'; expl. (f. 52r): 'fleuerunt iterando conmittunt. Explicit'
    Personen
    Alanus ab Insulis (ca. 1128 - 1202), auteur
  • Onderdeel Ms. 222 - Instructiones domini episcopi Pictauensis circa diuinum officium ad vtilitatem…
    Gualterus de Brugis OFM
    Auteur
    Gualterus de Brugis OFM
    Collatie
    ff. 53r-64v
    Annotatie inhoud
    Folio 53r: Capitula, Inc. (f. 53r): 'Quia ut dicit Dominus peccatoribus. Lucae. XIIIo. Nisi penitenciam egeritis omnes simul peribitis'; expl. (f. 64v): 'Nisi penitentiam egeritis omnes simul peribitis quod a nobis auertat qui viuit et regnat per omnia secula etc. Explicit tractatus bonus et vtilis sacerdotibus'
    Personen
    Gualterus de Brugis OFM (1225 - 1307), auteur
  • Onderdeel Ms. 222 - Liber dialogi editus a sancto papa Gregorio [titel explicit]
    Gregorius Papa I
    Auteur
    Gregorius Papa I
    Collatie
    ff. 65r-76r
    Annotatie inhoud
    Inc. (f. 65r): 'omnibus omnia factus sunt, vt omnes saluos facerem. Quod ipse quoque ex condescensione caritatis egeris, in hac re amplius venerari debes in qua morem egregii predicatoris imitaris'; expl. (f. 76r): 'Et fidentur dico quia salutare hostia post mortem non indigebimus si ante mortem Deo ipsi hostia fuerimus. Explicit liber dialogi editus a sancto papa Gregorio', Bevat Lib. IV cap. 4 (begin ontbreekt) t.e.m. cap. 62
    Personen
    Gregorius Papa I (ca. 540 - 604), auteur
  • Onderdeel Ms. 222 - Tractatus de reformatione interioris hominis [titel incipit]
    Collatie
    ff. 77r-87r
    Annotatie inhoud
    Inc. (f. 77r): 'Cvm summa dignitas animae quod est capax summi boni et summa vtilitas sit Deum in se habere et cum ipso omne bonum nec dignius aliquid querit nec utilius inuenit ac per hoc'; expl. (f. 87r): 'et opus iungat uoluntati et cito incipiet uidere viam qua pergat ad Deum'
  • Onderdeel Ms. 222 - Triplex uia Syon id est contemplationis [titel incipit]
    Bonaventura Ps.
    Auteur
    Bonaventura Ps., Hugo de Balma
    Collatie
    ff. 87v-96r
    Annotatie inhoud
    Inc. (f. 87v): 'Uie Syon lugent... Licet hoc uerbum dixerit Ieremias propheta captiuitatem iudeorum deplorans tamen hoc potest speculator quisque deuotus exclamare'; expl. (f. 96r): 'Deus det nobis gaudium amoris in perpetuum in celesti patria. Amen', Het werk is toegewezen zowel aan Ps.-Bonaventura als aan Hugo de Balma
    Personen
    Ps.- Bonaventura, auteur, Hugo de Balma (ca. 1289/1304), auteur
  • Onderdeel Ms. 222 - Twee oefeningen religieuze retoriek
    Collatie
    ff. 97r-111v
    Annotatie inhoud
    Inc. 1 (f. 97r): 'Lux. Eccl. 2o Karissimi domini vna res denominationem sortitur alterius quando inter eas'; expl. (f. 105v): 'scandere nos faciat Ihesus Christus lux vera illuminans omnes homines venientem in hunc mundum qui cum Patre et Spiritu Sancto uiuit et regnat Deus in secula seculorum. Amen'. Inc. 2 (f. 106r): 'Fons cetorum [sic] puteus aquarum viuentium. Cant. 4o. Doctor eximius sacri scripturi clarissimus explanator beatus Gregorius exponendo verbum'; expl. (f. 111v): 'ipsius fontis nobis dignetur acedere fons sapientie [...] honor et gloria in secula seculorum. Amen'
  • Onderdeel Ms. 222 - Tien preken
    Collatie
    ff. 112r-129v
    Annotatie inhoud
    De Poorter (1934, 266-267) schrijft deze preken toe aan Jean de la Rochelle, Inc. 1 (f. 112r): '[V]idebit omnis caro saluta... Verba ista euangelica sunt et prophetica', Inc. 2 (f. 114v): '[H]ec dies quam fecit dominus... In uerbis istis notantur duo scilicet pascas sollempnitas', Inc. 3 (f. 116v): '[E]cce rex tuus uenit tibi... Tria notantur ibi. Aduenientis dignitas cum dicit', Inc. 4 (f. 118r): '[N]on ueni uocare iustos sed... Responsio est Domini ad Phariseos qui superbe indignabantur', Inc. 5 (f. 120r): '[E]xaltabo ad populos signum... Sic igitur Dominus ad gentes manum leuat', Inc. 6 (f. 124r): '[A]ngelis suis mandauit de te... Istud uerbum propheticum proponitur ad laudem angelorum', Inc. 7 (f. 125v): '[E]xtendens manum Ihesus tetigit eum... Presens hystoria scilicet de curatione leprosi duo notabilia', Inc. 8 (f. 127r): '[V]estigia eius 'secutus' est... Commendatur hic beatus Franciscus a quatuor scilicet a uiarum', Inc. 9 (f. 128r): '[C]um uenerit Spiritus paraclitus... In quibus uerbis describitur aduentus Spiritus Sancti uenerabilis scilicet quia magnus', Inc. 10 (f. 129r): 'Iustum deduxit dominus per uias... Ad laudem beati Martini cuius nobis in hiis uerbis sapiens'
  • Onderdeel Ms. 222 - Notities religieuze retoriek
    Collatie
    ff. 130r-131r
    Annotatie inhoud
    Notities bij het voorgaande onderdeel, In de marges van het voorgaande onderdeel bevinden zich notities van dezelfde hand
  • Onderdeel Ms. 222 - Drie Mariamirakelen
    Collatie
    ff. 131v-132r
    Annotatie inhoud
    Inc. 1 (f. 131v): '[Q]uedam matrona nobilis in beata uirgine maximam deuocionem habebat'; A. Poncelet, 'Index miraculorum b.v. Mariae quae saec. VI-XV latine conscripta sunt', Analecta Bollandiana, 21 (1902), 242-360: 1273, Inc. 2 (f. 132r): '[Q]uedam mulier solacio uiri sui destituta unicum suum [sic] habebat quem tenerrime diligebat'; Poncelet: 1295, Inc. 3 (f. 132r): '[E]rat quidam fur qui sepe latrocinia exercebat, sed tamen beatem Mariam plurimum in deuocione habebat'; Poncelet: 462
Titel
Ms. 222 - Alanus de arte predicandi. Instructiones domini Pictauensis circa diuinum officium, cum quibusdam aliis tractatibus [titel fenestra]
Auteur
Alanus ab Insulis ca. 1128 - 1202 Gualterus de Brugis OFM 1225 - 1307 Gregorius Papa I ca. 540 - 604 Bonaventura Ps. Hugo de Balma ca. 1289/1304-
Taal
Latijn
Datum
13de - 14de - 15de eeuw; ff. 1-52, 112-129, 131-132 : 13de eeuw; ff. 53-64, 65-76, 97-111: 14de eeuw; ff. 77-96: 15de eeuw
Datering (handschrift)
13de - 14de - 15de eeuw; ff. 1-52, 112-129, 131-132 : 13de eeuw; ff. 53-64, 65-76, 97-111: 14de eeuw; ff. 77-96: 15de eeuw (1199)
Collatie
Perkament, i + 132 ff. : ill.; 21 x 15 cm
Annotatie inhoud
Convoluut
Folio's 52v, 76v, 132v blanco
Onderste helft f. 96 weggesneden; tussen ff. 96-97 twee kimstroken
Recto eerste kimstrook tussen ff. 96-97: 'venerabilis viro ac discreto domino cant. Sancti Donati Brugensis Tornacensis dyocesis Johannes [...] magister [...]'
Folio 96v bevat korte uittreksels van 'Salomon' (Prov. 14:29), 'Ysidorus', 'Augustinus' (Enarr. in Ps. 54, e.a.), 'Gregorius' (fragm. Homilia 40)
Achterste schutblad bevat niet-geïdentificeerd fragment
Vormelijk aspect
lombarden|Q28670094, gedecoreerde initialen|Q63872683
Band
Middeleeuwse band, fenestra
Eigendomsmerk
Cisterciënzerabdij Ter Doest (S.O.Cist.), Cisterciënzerabdij Ten Duinen (S.O.Cist.)
Bibliografie
De Poorter, A., Catalogue des manuscrits de la bibliothèque publique de la ville de Bruges (Catalogue général des manuscrits des bibliothèques de Belgique 2), Gembloux: Duculot, 1934, p. 265-267
Busine, L. - Ludo Vandamme e.a., Besloten wereld, open boeken: Middeleeuwse handschriften in dialoog met actuale kunst, Tielt: Lannoo, 2002, p. 157
Isaac, M.T., Les livres manuscrits de l'Abbaye des Dunes d'après le catalogue du XVIIe siècle (Livre - Idées - Société 4), Verviers: Gason, 1984, p. 114-115, 185-186, 197, 249
van Belleghem, Doenja (ed.), De Duinenhandschriften : over de manuscripten van de cisterciënzerabdij Ten Duinen in het Grootseminarie Brugge en de Openbare bibliotheek Brugge, Brugge: Openbare Bibliotheek, 2016
Tentoonstelling
Mmmonk: Middeleeuwse Monastieke Manuscripten - Open - Netwerk - Kennis, https://mmmonk.be/

Over Alanus ab Insulis

Alain de Lille (Rijsel, ca. 1120? - Cîteaux, 1202), ook wel Alanus ab Insulis, was een godgeleerde, dichter en cisterciënzermonnik. Hij is heilig verklaard en heeft als feestdag 30 januari.

Leven

Alanus doceerde in Parijs en Montpellier, eerst in de artes liberales, daarna ook in de theologie. Hij wordt gerekend bij de School van Chartres, waar hij ook zijn opleiding heeft genoten. Hij schijnt een encyclopedische kennis te hebben gehad, wat hem de bijnaam Doctor universalis heeft opgeleverd. In latere legenden komt hij vooral voor in die hoedanigheid. Hij schreef veel theologische werken over de kerkelijke leer en tegen de ketters. Zo zijn van hem bekend een preekcursus, een alfabetisch Bijbellexikon ten dienste van de allegorische Bijbeluitleg en een uitgebreide weerlegging van allerlei ketterijen, waarbij hij zich vooral richt tegen de waldenzen en de katharen. Zijn hoofdwerk is Anticlaudianus, een allegorie w…Lees verder op Wikipedia